7 Tips voor beter spreken in het openbaar

Ik geef een groot aantal presentaties per jaar voor zalen uiteenlopend van 1000 of meer personen tot de kleine masterclasses van 25 personen. Ik ben aangesloten bij verschillende sprekersbureaus en doe dit al ruim 25 jaar. Ik heb gaandeweg mijn sprekersloopbaan een aantal waarnemingen over goed publiek spreken gedaan, die ik met u zou willen delen. Ze zijn dus gebaseerd op mijn eigen ervaringen, mijn reflecties over waarom de ene presentatie beter lukte dan de andere. De onderstaande tips staan doorgaans niet in de boeken over “hoe word ik een goed spreker?”. Belangrijk is dat je zelf uitvindt, wat voor je werkt of niet. Beschouw de onderstaande tips dan ook als zoekrichtingen.

Tip 1: Gebruik zo veel mogelijk beelden in je slides. Keer op keer is het mij opgevallen dat een publiek anders reageert op slides met woorden, grafieken en tabellen, dan op slides met mooie foto’s. Bij de slides met woorden beginnen velen meteen ze op te schrijven en men is gefrustreerd als je, voordat het is genoteerd, al naar de volgende slide gaat. Bij foto’s ontspant men zich en men let beter op je woorden. Foto’s geven ook de vrijheid te vertellen wat je wilt, terwijl je die 4 bulletpoints toch echt stuk voor stuk moet bespreken.

Tip 2: Gebruik zo veel mogelijk verhalen. Dit is de kracht van veel sprekers uit de VS. Zij vertellen verhalen terwijl een Nederlandse of Duitse spreker geneigd is vooral de presentatie te structureren en van modellen te voorzien. Wanneer je een publiek een verhaal vertelt zijn ze niet alleen toehoorder. Het is het alsof zij deelgenoot zijn van het avontuur. Daarom luistert men ademloos naar verhalen.

Tip 3: Maak je stem vooraf los. Voor theater acteurs en zangers is het heel gewoon dat ze vooraf stemoefeningen doen om de stem los te maken en te laten gronden in het lichaam. Ook als spreker is het belangrijk dat je stem gegrond is in het lichaam en daardoor ver draagt. Je voelt je ook rustiger met een gegronde stem. Ook al is er geluidsversterking, je hoort meteen of een spreker alleen vanuit de keel spreekt of dat de stem gegrond is. Een gegronde stem klinkt aangenamer. Op youtube zijn er veel mooie flimpjes over goed stemgebruik (https://www.youtube.com/watch?v=oxHjGKb-tjA).

Tip 4: Maak vooral oogcontact met de vriendelijk kijkende mensen in het publiek. Dat beïnvloedt op een positieve wijze je eigen stemming en zekerheid. Eigenlijk geven deze mensen je al waardering nog voor je presentatie is afgelopen. Dat bemoedigt gedurende de presentatie.

Tip 5: Er zijn ontelbare boeken en artikelen geschreven over het overwinnen van spreekangst. Spreekangst komt vooral voort uit het ego dat bang is beschadigd te raken wanneer het niet lukt (“Ik ga af”) of doordat controle wordt verloren (“Stel dat ik niet meer uit mijn woorden kan komen, of dat ik controle over mijn adem verlies”).
Het ego geruststellen met woorden als: “ Ik ben toch goed voorbereid” lukt niet. Het ego blijft doemscenario’s bedenken. Bovendien krijgen de angsten aandacht dus groeien ze.
Wat wel helpt is aandachtsverplaatsing, zoals: “Het gaat helemaal niet om mij. maar dat ik het publiek een fijne ervaring wil geven” of: “Ik wil hun denken over dit onderwerp veranderen.”, ”Wat ben ik dankbaar dat ik de kans krijg voor dit publiek te mogen spreken.” Een bekende violiste beteugelt haar podiumangst door tegen zichzelf te zeggen: ”Ik ga het publiek laten horen hoe mooi deze muziek is.” Kortom: leidt de aandacht af van het bange kleine ego en vind gedachten die het eigen optreden in het perspectief van iets hogers brengen.

Tip 6: Elke spreker kent de situatie. Nog 30 slides te gaan en de dagvoorzitter geeft aan dat je binnen enkele minuten moet afronden. Bega de fout niet op de beamer zichtbaar snel door de slides te bladeren op weg naar de afsluitende slides. Het publiek is dan teleurgesteld dat sommige slides niet aan de orde zijn gekomen. Maak dus gebruik van de functie in de sofware om voor het publiek onzichtbaar slides over te slaan. In Powerpoint geef je elke slide vooraf een nummer (https://support.office.com/en-gb/article/Insert-or-change-the-page-numbers-on-your-slides-8bad6395-a1f4-4af6-a360-0df412e510bf) en tijdens je presentatie toets je het nummer in van de gewenste slide en druk dan op ENTER. Powerpoint gaat dan direct door naar die slide. Het publiek denkt dat die slide je volgende slide was, terwijl je feitelijk vele slides hebt overgeslagen. 

Tip 7: Visualiseer vooraf een grandioze presentatie. Zie jezelf krachtig en overtuigend presenteren. Aanschouw de enthousiaste reacties van het publiek, het applaus, het dankwoord van de dagvoorzitter. Zulke visualiseringen maken je mentaal sterker en je bent nog beter voorbereid. Wanneer je op het podium staat, doe je als het ware de presentatie al voor de zoveelste keer!

 

© Jeff Gaspersz, 2017

MarCom0874©chrisvanhouts MarCom0874©chrisvanhouts
MarCom0883©chrisvanhouts MarCom0883©chrisvanhouts
MarCom0863 MarCom0863

Reacties
Reactie: (Hans Zomer)
27-10-2017, 10:08
Dank voor deze mooie tips. Ik ben zelf ook spreker/trainer en sta dus met regelmaat voor groepen. Ik onlangs ook iets geschreven om met spreekangst om te gaan. Wie weet dat het kan helpen om andere sprekers zich nog meer vrij te voelen om te spreken. Want hoe vrijer een spreker is op het podium, hoe meer impact de boodschap heeft en hoe meer daardoor het doel wordt bereikt wat een spreker heeft.. Mijn blog hierover is te vinden op https://hanszomer.nl/4-handige-sleutels-om-je-sprekersangst-te-killen-en-daardoor-met-meer-impact-je-boodschap-over-te-brengen/ Fijne dag en veel spreektijd toegewenst:-)

Reactie: (Jeff Gasperssz)
7-1-2014, 22:14
Pauline, Ruben, Dank voor jullie mooie feedback! Het bemoedigt mij en geeft energie om op dit pad verder te gaan. Ook dank voor het volgen van de blogs. Hartelijke groet, tot ziens en succes in je werk, Jeff Gaspersz

Reactie: (Ruben Badal)
7-1-2014, 10:00
Beste heer Gaspersz,ik heb u horen en zien spreken op Nyenrode toen ik met groot genoegen het vak "Management of Innovation and Creativity" als keuze vak had gekozen. Ik weet mij nog goed te herinneren dat voor de keuze vakken, de betreffende docent een presentatie kwam geven om hun keuze vak te “verkopen” aan de studenten. U was toen niet live aanwezig omdat u met andere afspraken zat, maar u had een video film gemaakt waarin u het vak zo goed aan de man wist te brengen dat ik verkocht was. Het was een genoegen om naar u te luisteren gedurende de 8 colleges die ik bij u heb mogen volgen. Zoals u het zelf aangeeft, u staat daar niet voor uzelf, u staat daar voor uw publiek, ik denk als je dat door hebt kan het niet mis gaan. Dank voor uw tips en hoop u snel weer te zien spreken.

Reactie: (Pauline)
7-1-2014, 08:13
Beste heer Gaspersz, ik heb u zien spreken bij de Haagse Hogeschool eind 2013 en heb genoten (als presentatiecoach). Het is maar zeldzaam dat ik goede presentaties zie. De tips die u geeft, ben ik het zeer mee eens. Uit alle tips blijkt dat u steeds uw publiek als uitgangspunt neemt. En dat is naar mijn idee de leidende gedachte achter de tips. Interesse en aandacht voor het publiek. Luisteraars zijn snel afgeleid als zij zich niet herkennen in een verhaal. Een extra tip kan nog zijn dat u mooie concrete praktijkvoorbeelden gebruikt die we als luisteraar herkennen. Ik hoop u nog eens te zien spreken. Hartelijke groeten, Pauline le Rûtte