De verrassende creatieve kracht van een ‘slecht’ humeur

Al vanaf het begin van mijn loopbaan ben ik gefascineerd door creativiteit. En in deze tijd van complexe en heftige verandering wordt het steeds belangrijker. Onderzoek van het World Economic Forum in 45 landen toont aan dat het de belangrijkste competentie is die organisaties van hun medewerkers verlangen. Daarom start ik op LinkedIn een reeks met verrassende inzichten over persoonlijke creativiteit. Dit is de eerste post.

Dacht je dat je altijd ontspannen of in een ‘flow’ moet zijn om creatief te zijn? De psychologie laat een veel complexer en verrassender beeld zien. Een negatieve stemming – zoals onbehagen of milde frustratie – kan onder de juiste omstandigheden de ultieme katalysator zijn voor hoogwaardige ideeën. Maar de manier waarop dat gebeurt, is heel anders dan we denken.

We hebben het romantische idee dat creativiteit synoniem is aan speelsheid en brede associaties. Maar een invloedrijke studie van George en Zhou toont aan dat we hierin een belangrijk onderscheid moeten maken.

Een positieve stemming stimuleert onze cognitieve flexibiliteit en het ‘brede’ associatieve denken; we genereren gemakkelijk veel verschillende ideeën.

Een negatieve stemming doet echter iets heel anders: Een negatieve gemoedstoestand signaleert dat er een probleem opgelost moet worden. Dit verhoogt de taakfocus. In plaats van wild te brainstormen, zorgt deze stemming voor een nauwkeurige informatieverwerking. Je gaat niet breder denken, maar wel dieper. Het geeft je de energie om een idee grondig te doorgronden en kwalitatief te perfectioneren.

Kortom: positieve emoties helpen je bij het starten en verbreden van ideeën, maar een ‘slecht’ humeur of onbehagen geeft je vaak de analytische scherpte en volharding om een idee naar een hoogwaardig niveau te tillen.

Wat betekent dit voor onze creativiteit? Een onbehagen is geen blokkade, mits je in een veilige omgeving opereert en helderheid hebt over je eigen gevoelens.
De praktische vertaling:
– Spoor de focus op: Gebruik milde frustratie niet om te klagen, maar om je ergens in vast te bijten.
– Gebruik frustratie niet om nieuwe concepten te verzinnen (bewaar dat voor een vrolijke dag), maar zet het in om een bestaand idee kritisch te evalueren en te verfijnen.
– Vraag door tot de kern: Wat klopt er nog niet aan mijn huidige aanpak en hoe perfectioneer ik dit tot in de details?

Dus creativiteit vraagt om een samenspel tussen de vrolijke ontdekkingsreiziger én de kritische, volhardende analist in jezelf. Beiden zijn cruciaal op jouw innovatiereis.

Literatuur: George, J. M., & Zhou, J. (2002). Understanding when bad moods foster creativity and good moods don’t: The role of context and clarity of feelings. Journal of Applied Psychology, 87(4), 687–697.

World Economic Forum. (2023). The future of jobs report 2023

Nyenrode Business University Bob de Wit René Albert Blok Rijks Innovatie Community Joanne Bijleveld Erno Bammens